X
تبلیغات
دکتر حمید زنگنه

مؤلف: دکتر حميد زنگنه

ناشر: دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي

تاريخ انتشار: 1392

کتاب سبز «اتحاديه اروپا» نوشته دکتر حميد زنگنه، در سال 1392 توسط دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي در 303 صفحه منتشر شده و شامل 9 فصل است.

این کتاب را می توانید در فروشگاه های عرضه کننده انتشارات وزارت امور خارجه خریداری نمایید.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

این مقاله با هدف معرفی سوسیال دموکراسی در اروپا تهیه شده است. بخشی از این معرفی متوجه تاریخ شکل‌گیری و تحول آن در دوره‌های مختلف زمانی است. بر این اساس، این تحولات بر مبنای چند دوره از آغاز تا جنگ جهانی اول، بین دو جنگ جهانی، پس از جنگ جهانی دوم، و پس از جنگ سرد زمان‌بندی شده است. شکل‌گیری سیاست راه سوم نیز تحولی دیگر در این مفهوم بوده است که نویسنده به آن پرداخته است. بخش دیگر این مقاله به اصول سوسیال دموکراسی و پس از آن انتقادها به این ایدئولوژی اختصاص دارد. قسمت پایانی نیز به وضعیت سوسیال دموکرات‌ها در پارلمان اروپا و جایگاه سوسیال دموکراسی در اروپای معاصر می‌پردازد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

در این مقاله، ابتدا پیشینه چپ‌گرایی از دوران انقلاب فرانسه و سپس تحول آن در قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم را بررسی شده و سپس وضعیت چپ‌گرایان در دوران جنگ جهانی دوم را مورد توجه قرار گرفته است. تحلیل وضعیت احزاب چپ اروپا در دوران جنگ سرد در دو قالب شکل‌گیری نظام‌های کمونیستی در اروپای شرقی و چپ‌گرایی در اروپای غربی، بخش مهم دیگر این مقاله است. نویسنده در ادامه، به چپ‌گرایی در شرق و غرب اروپا پس از فروپاشی اتحاد شوروی نگاهی اجمالی انداخته و شکل‌گیری حزب چپ اروپا در سال‌های اخیر را بررسی کرده است. این بررسی با نگاهی به باورهای اصلی چپ‌گرایان تکمیل می‌شود و در پایان نیز جایگاه احزاب چپ در اروپای معاصر مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

تاریخ انتشار: مهرماه ۱۳۹۱

این گزارش به برآورد و تحلیل وضعیت موجود روابط ج.ا.ایران و اتحادیه اروپا، تحلیل نقادانه تغییرات در سال های گذشته، و پیش بینی آینده های احتمالی می پردازد. 

این مقاله برای مؤسسه ابرار معاصر تهران تهیه شد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

مطالب زيادي در مورد همکاري‌هاي ناتو و اتحاديه اروپا نوشته شده و ذهنيت بسياري بر اين قرار گرفته که اين دو سازمان، همکاراني نزديک هستند. نشست‌هاي مشترک و تبادل ديدگاه‌ها موجب کاهش اختلافات نظري و همکاري‌هاي عملي بين اين دو سازمان شده است. اين دو سازمان در حال حاضر 21 کشور عضو مشترک دارند. با وجود اين، اتحاديه اروپا يک قدرت غير نظامي با قابليت‌هاي اقتصادي - اجتماعي و امنيت نرم است و قابليت‌هاي نظامي آن در قالب سياست دفاعي و امنيتي اروپا از تبلور کم‌تري برخوردار است، اما ناتو در اولين برداشت به عنوان يک پيمان نظامي و امنيتي تحت نفوذ گسترده آمريکا شناخته مي‌شود. همين مسأله کليدي مي‌تواند منبع چالش‌هايي بين دو سازمان باشد.

به علاوه در درون اتحاديه، ديدگاه‌هاي متفاوتي در مورد چگونگي همکاري با ناتو وجود دارد: يک گروه در درون اتحاديه به رهبري بريتانيا براي موضوعات امنيتي و دفاعي به ناتو متعهد هستند. اين گروه از همکاري نزديک‌تر اتحاديه و ناتو استقبال مي کنند و تمايل دارند که سياست دفاعي و امنيتي مشترک در سطح حداقلي باقي بماند و بين وظايف دو سازمان، تمايز آشکاري وجود داشته باشد. در حالي که گروه ديگري به رهبري فرانسه در آرزوي تقويت سياست دفاعي و امنيتي مشترک و توسعه توانمندي‌هاي نظامي اروپايي هستند. گروه فرانسه به خاطر ترس از غلبه ناتو بر سياست نابالغ امنيتي و دفاعي مشترک اروپا، تمايل به حداقل همکاري اتحاديه با ناتو دارند.

نگارنده در اين مقاله، چالش‌ها و فاصله‌ها بين اين دو سازمان را مورد توجه قرار مي‌دهد تا مشخص شود که در پس همکاري‌هاي نزديک فراآتلانتيکي، چه اختلافاتي نهفته است.

 

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

Dr. Hamid Zanganeh

Presented at the Joint Program of Aleksanteri Institute and IPIS, Helsinki, 3 May 2012

  • EU-Russia relations are unlikely to take a big leap forward in the near future. It seems that these relations will simply continue the way they have been since the arrival of Putin to power in 2000.
  • But many parameters, which I have mentioned some of them here, have the capacity to create tension or proximity.
  • What will happen in the future depends on how the EU and Russia will response to the requests of the other side.

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

اتحاديه اروپا سال‌ها با حکومت‌هاي ديکتاتور عرب منطقه رابطه خوبي داشت، چرا که اين حکومت‌ها منافع اروپا را تا حد زيادي تأمين مي‌کردند. بر همين مبنا، اتحاديه فشارهاي حقوق بشري چنداني نيز عليه اين دولت‌ها اعمال نکرد. به عنوان نمونه، دولت مبارک يکي از متحدان سياست اتحاديه اروپا در قبال رژيم صهيونيستي بود يا دولت قذافي پس از پذيرش مسؤوليت انفجار لاکربي و کنار گذاشتن برنامه هسته‌اي از دوستي سران کشورهاي اروپايي برخوردار شد.

اما با گسترش قيام‌هاي مردمي و نزديک شدن خطر سقوط اين رژيم‌ها، اتحاديه چاره‌اي جز حمايت از اين حرکت‌هاي مردمي نديد و منافع خود را در حمايت از حرکت مردم و تأثيرگذاري بر روند تحولات آتي ديد. البته در اين زمينه نيز رفتار اتحاديه متناسب با تحولات کشورهاي منطقه انجام گرفت: کشورهاي تونس، مصر و ليبي تغيير رژيم را تجربه کردند؛ دولت‌هاي يمن و سوريه در معرض سقوط حس شدند؛ و در کشورهايي چون بحرين، اردن و مراکش، قيام مردمي براي تغيير رژيم کافي نبود و تنها رژيم‌هاي حاکم را مجاب به اعمال تغييراتي براي ماندن بيش‌تر در قدرت کردند. اتحاديه در رفتار با هر يک از اين گروه‌ها و هر يک از اين کشورها رفتار خاصي داشت، اما مي‌توان اصول کلي را نيز در اين ميان تشخيص داد. در اين مقاله، به واکنش‌هاي کوتاه مدت و نيز برنامه‌هاي ميان مدت و بلندمدت اتحاديه اروپا در قبال بهار عربي مي پردازيم.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

مؤلف: دکتر حميد زنگنه

ناشر: دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي

تاريخ انتشار: 1389

خرید آنلاین این کتاب

کتاب «اتحاديه اروپا از معاهده نيس تا معاهده ليسبون» نوشته دکتر حميد زنگنه است. اين کتاب در سال 1389 توسط دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي در 258 صفحه منتشر شده است. در اين کتاب ميتوانيد با تحولات دهه اول قرن 21 اتحاديه اروپا آشنا شويد. نويسنده در اين کتاب به بررسي روند تدوين معاهده قانون اساسي اتحاديه، دلايل رد اين معاهده، و مسير توافق بر سر معاهده ليسبون ميپردازد. با مطالعه اين کتاب ميتوانيد با مفاد معاهده شکست خورده قانون اساسي و معاهده اصلاحي ليسبون، و مواضع اعضاي اتحاديه در دوران تدوين اين دو معاهده نيز آشنا شويد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

نيمه دوم سال 2010، بلژيک براي دوازدهمين بار رياست شوراي اتحاديه اروپايي را بر عهده گرفت. در اين دوره، اتحاديه با چالش‌هاي متعدد و مهمي مواجه بود. در اين گزارش به ارزيابي دستاوردهاي اين دوره رياست بلژيکي اتحاديه مي‌پردازيم. اين دستاوردها در موضوعات اجراي معاهده ليسبون، سرويس اقدام خارجي، گسترش اتحاديه اروپايي، عدالت و امنيت و آزادي، تغييرات اقليمي و محيط زيست و انرژي، بودجه اتحاديه اروپايي، ابتکار شهروندان اروپايي، مبارزه با بحران مالي و اقتصادي، اروپاي اجتماعي‌تر، و نمايندگي خارجي اتحاديه بررسي شده‌اند. در پايان اين گزارش، آمار برگزاري جلسات رياست دوره‌اي اتحاديه عرضه شده و در نهايت جمع بندي مباحث ارايه شده است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

تلاش­هاي پيشين اتحاديه اروپايي در زمينه شکل­گيري يک ارتش دفاعي مستقل معمولاً با دغدغه امنيت ملي برخي دولت­هاي عضو و ترس از تضعيف ناتو و رابطه فراآتلانتيک همراه بوده است. اکثر اعضاي اتحاديه اصرار داشتند که سياست دفاعي و امنيتي اروپا در پيوند با ناتو باشد. سياست­گذاران آمريکا نيز مايل نبودند تشکيلاتي در رقابت با ناتو شکل بگيرد و اروپا در مسايل دفاعي و امنيتي، خود را بي­نياز از آمريکا بپندارد. نگاه متقابل آمريکا به قابليت­هاي دفاعي و امنيتي اتحاديه و مواضع اعضاي اتحاديه نسبت به اتحاديه در اين زمينه حايز اهميت هستند.

در آغاز دهه 1990، تحولات سياسي و امنيتي اروپا موجب شد اتحاديه براي تقويت قابليت­هاي دفاعي­اش تعهد بيش­تري بپذيرد. هم­زمان ناتو نيز نياز به توسعه «هويت دفاعي و امنيتي اروپا» را در چارچوب سازمان درک کرد. اين هويت جديد مي­توانست به عنوان بخش هم­گراي ساختارهاي نظامي و سياسي ناتو و نيز عامل مهمي براي توسعه قابليت­هاي دفاعي اروپا عمل نمايد. اين تحولات در اين مقاله بررسي مي­شوند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

آلمان پيش‌برد ديپلماسي عمومي را صرفاً‌ در فعاليت‌هاي رسانه‌اي نمي‌بيند، و تأثيرگذاري در افكار عمومي را از مجاري متعدد فرهنگي، مطالعاتي، دانشگاهي، و ارتباطاتي دنبال مي‌كند. آلمان براي ايجاد تصويري مثبت، تركيبي از اقدام‌هاي متنوع هم‌چون برنامه‌هاي فرهنگي و آموزشي، فعاليت‌هاي رسانه‌اي، ارتباطاتي و پژوهشي را به كار مي‌‌برد. اگر چه نهادهاي متعددي در پيشبرد ديپلماسي عمومي آلمان فعال هستند، اما در اين گزارش، سعي شده است به اختصار، مهم‌ترين اين نهادها و محورهاي فعاليت آن‌ها در عرصه ديپلماسي عمومي معرفي شوند:


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

يكي از موضوعات جالب در مورد منطقه اروپای شرقی، تغيير سرنوشت آن بعد از فروپاشي بلوک شرق و نزدیکی آن ها به ناتو و اتحادیه اروپا است. در سوي ديگر، مسكو كه پس از فروپاشي شوروي چندين سال گرفتار ضعف بود، به تدريج تحرك خود براي جذب ياران قديمي را آغاز كرد. در چنين شرايطي برخي چنين مي‌پندارند كه اجبار اين كشورها به انتخاب بين بروكسل و مسكو اشتباه است و اروپاي شرقي را فضايي مي‌دانند كه در آن حوزه‌هاي نفوذ هم‌پوشاني دارند. در اين نوشته، نگاهي به حركت اروپاي شرقي بين مسكو و بروكسل مي‌اندازيم. اين حركت متأثر از عوامل متعددي است كه در چهار مورد مهم بررسي مي‌شوند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

چهل و ششمين کنفرانس امنيتي مونيخ از 16 تا 18 بهمن 1388 با حضور نمايندگان بلندپايه سياسي و نظامي چهل کشور جهان برگزار شد. كنفرانس امنيتي مونيخ در تاريخ خود محلي براي طرح موضوعات جنگ سرد بوده است و از اين رو مباحث مثلث روسيه - اروپا – آمريكا  به صورت سنتی در دستوركار اين كنفرانس قرار دارد. اما چند سالی است که اين كنفرانس خود را به محلي براي بحث در مورد مسايل امنيتي جديد جهاني ارتقا داده است. در این مقاله، ۱۰ مسأله مهم جهانی مورد توجه اين كنفرانس از دیدگاه سخنرانان بررسی می شوند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

«دميتري مدوديف»، رييس جمهور روسيه، در ژوئن سال 2008 نياز اروپا به ساختار امنيتي جديد را مطرح کرد. اين حرکت نشانه‌اي از دغدغه‌هاي روز افزون مسکو مبني بر ناديده شمرده شدن از يک سو، و افزايش اعتماد به نفس اين کشور از سوي ديگر بود. اما واکنش اروپا به اين طرح چندان مثبت نبود.

در اين مقاله به بررسي ديدگاه‌هاي روسيه در مورد محدوديت‌هاي ساختار امنيتي اروپا – آتلانتيک، واکنش‌هاي اروپا به طرح مدوديف، و چشم‌انداز آتي اين طرح مي‌پردازيم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

پس از جنگ جهاني دوم، آلمان تا مدتي تشکيلاتي براي نيروي مسلح و نيروي دفاع ملي نداشت. تنها نيروهاي كوچك‌تري به عنوان حافظ مرزها يا واحدهاي مين‌روبي عمل مي‌كردند. در اين دوره، مسؤوليت امنيت آلمان در اختيار چهار متحد آمريکا، بريتانيا، فرانسه و شوروي بود. آلمان به صورت کامل غيرنظامي ‌شد و هر برنامه‌اي براي نيروي نظامي ‌اين كشور طبق مقررات نيروهاي متحد منع شد. اما با آغاز تنش‌هاي غرب و شرق در ابتداي دهه 1950 آلمان شرقي از يک سو و آلمان غربي از سوي ديگر فضايي براي نظامي‌ شدن مجدد يافتند. بدين ترتيب ارتش فدرال آلمان غربي در نوامبر 1955 رسماً شکل گرفت و بعد از اصلاح قانون اساسي، اين کشور به عضويت ناتو درآمد. آلمان شرقي نيز نيروي نظامي ‌خود را شکل داد. اين نيروها اگر چه در دوران جنگ سرد اهميت يافتند، اما هم‌چنان با محدوديت‌هايي مواجه بودند.

با پايان جنگ سرد، اتحاد مجدد دو آلمان، و گذشت سال‌ها محدوديت عملكرد ارتش آلمان، در سال 1994 دادگاه قانون اساسي فدرال طي حکمي ‌اعلام کرد که نيروهاي مسلح آلمان مي‌توانند در عمليات‌هاي بين‌المللي حضور يابند. با اين تحول مهم، مشارکت نيروي نظامي آلمان در چارچوب‌هاي صلح و امنيت بين‌المللي آغاز شد. اين مشارکت بر چهار ستون استوار است: اتحاديه اروپا، ناتو، سازمان امنيت و همکاري اروپا، و سازمان ملل. هر يک از اين سازمان‌ها تلاش دارند بر اساس حقوق بين‌الملل در مديريت بحران‌هاي بين‌المللي و مأموريت‌هاي حفظ صلح بين‌المللي نقش ايفا کنند. در اين نوشتار، جلوه‌هاي فعلي حضور بين‌المللي نيروهاي نظامي ‌آلمان بررسي مي‌شوند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

پارلمان اروپا تنها نهاد اتحاديه است كه اعضاي آن با رأي مستقيم مردم انتخاب مي‌شوند. اعضاي پارلمان هر پنج سال يك‌بار انتخاب مي‌شوند. هفتمين دور پارلمان اروپا از سال 2009 آغاز ‌شد و تا سال 2014 به كار خود ادامه مي‌دهد. در این دوره 736 نفر نمايندگي 492 ميليون نفر از 27 دولت عضو را بر عهده دارند.

شناسايي نيروهاي مؤثر در اين نهاد اروپايي به عنوان نماينده تفكرات سياسي مردم دولت‌هاي عضو اتحاديه اروپا حايز اهميت است. اين نيروها را مي‌توان در گروه‌هاي سياسي فعال در پارلمان اروپا شناسايي نمود. اكثر اعضاي پارلمان اروپا در گروه‌هاي سياسي تقسيم‌بندي شده‌اند و تعداد معدودی از نمايندگان خارج از این گروه‌بندي‌های سیاسی قرار می گیرند. در این دوره گروه‌هاي سياسي پارلمان اروپا عبارتند از گروه حزب مردم اروپا (دموكرات‌هاي مسيحي) و دموكرات‌هاي اروپا،‌ گروه سوسياليست در پارلمان اروپا، گروه ائتلاف ليبرال‌ها و دموكرات‌ها براي اروپا، گروه اتحاديه اروپاي ملل، گروه سبزها / ائتلاف آزاد اروپايي، گروه هم‌پيمان چپ متحد اروپا – چپ سبز نورديك، و گروه دموكراسي / مستقل. در اين مقاله به معرفي هر يك از اين گروه‌هاي سياسي مي‌پردازيم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

بحران مالي بين‌المللي در ماه‌هاي اخير فرصتي براي انتقاد از تفكرات كاپيتاليستي و نوليبراليستي حاكم بر روند اتحاديه اروپا و بحث مجدد در مورد تفكرات اقتصادي و اجتماعي ماركسيستي در ميان افكار عمومي كشورهاي اروپايي پديد آورد. ضعف‌هاي آشكار شده نظام حاكم اقتصادي، باعث شد فرضيه امكان تقويت جايگاه تفكرات چپ‌گرايانه در ميان مردم اروپا طرفداراني پيدا كند. چپ‌هاي اروپا سعي كردند از اين فرصت در جهت جلب افكار عمومي به سوي باورهاي خود استفاده نمايند.

انتخابات 2009 پارلمان اروپا فرصتي براي بررسي ميزان موفقيت چپ‌گرايان اروپا در چنين فضايي بود. در اين مقاله با بررسي گستره حزب چپ اروپا و تفكرات چپ‌گرايان در مورد مسايل اتحاديه اروپا و بحران مالي، ميزان استقبال از اين ايده‌ها در افكار عمومي اروپا با توجه به شاخص آراي انتخابات هفتمين دوره پارلمان اروپا بررسي مي‌شود.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

کنفرانس امنيتي مونيخ،‌ فرصتي براي طرح مسايل مهم سياست و امنيت بين‌الملل است. در اين گزارش، تلاش شده است با بررسي سخنراني‌هاي ارايه شده در چهل و پنجمين كنفرانس امنيتي مونيخ (18 تا 20 بهمن 1387)، اهم پيام‌هاي اين كنفرانس ارايه شوند. اين پيام‌ها در تحليل مباحث مهم امنيتي بين‌المللي به كار مي‌آيند.

دستوركار كنفرانس سال 2009 مونيخ در سه موضوع عمده و دو كارگروه ديگر ساختاربندي شد. عصر جمعه 18 بهمن، كنفرانس به صورت رسمي كار خود را با موضوع «منع تكثير، كنترل تسليحات و آينده تسليحات هسته‌اي» آغاز نمود. ضيافت رسمي جمعه شب 18 بهمن هم با سخنراني برخي از شخصيت‌هاي حاضر همراه بود. عنوان جلسه روز شنبه 19 بهمن، يك موضوع سنتي و محوري اين كنفرانس بود و به «ناتو، روسيه، گاز طبيعي و خاورميانه: آينده امنيت اروپايي» اختصاص داشت. عصر روز شنبه 19 بهمن به مباحث دو كارگروه هم‌زمان اختصاص يافت. «چالش‌هاي جهاني و بحران نظم بين‌المللي» و «بي‌ثباتي‌هاي منطقه‌اي: ماوراي قفقاز و بالكان» عنوان اين دو كارگروه بودند. روز يك‌شنبه 20 بهمن‌ماه هم به موضوع «آينده ائتلاف و مأموريت در افغانستان» اختصاص يافت.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

چين ياد گرفته است كه چگونه از شكاف ميان دولت‌هاي اروپايي بهره‌برداري نمايد. چين در روابط خود با اتحاديه اروپا مانند يك بازي شطرنج عمل مي‌كند. برخي از سياست‌مداران چيني با اعتماد به نفس بر اين باورند كه اتحاديه اروپا به چين بيش‌تر نياز دارد تا چين به اتحاديه اروپا. بر مبناي چنين برداشتي، چين به تحريك‌هاي برخي از كشورهاي اروپايي عليه چين از جمله در مسأله توجه مقامات رسمي دولتي به دالايي لاما واكنش شديد نشان داده است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

در اين نوشته نگاه معاهده قانون اساسي به تبلور‌هاي مختلف سياست خارجي و امنيتي مشترك را در مقايسه با تحولات پيشين بررسي مي‌كنيم تا مشخص شود كه آيا معاهده قانون اساسي در اين زمينه تحول عمده‌اي ايجاد كرده است و آيا مي‌توان اين تحول را دليل رد معاهده قانون اساسي بدانيم؟


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

با انتخاب باراك اوباما به عنوان رييس جمهور جديد آمريكا، مقامات آلمان اميدوارند در سايه سياست تغيير اين رييس‌جمهور به سهم بيش‌تري در عراق دست يابند. بر همين اساس آقاي اشتاين‌ماير، وزير امور خارجه آلمان قصد دارد در ماه‌هاي ابتدايي سال 2009 براي نخستين بار پس از سقوط صدام حسين به عراق سفر مي‌كند. نكته جالب اين است كه وزارت خارجه اين كشور به صورت صريح اعلام كرده است كه اين سفر به منظور حمايت از سياست تغيير باراك اوباما انجام مي‌شود.

مروري بر روابط آلمان و عراق جديد (عراق بعد از سقوط صدام) و بررسي زمينه‌هاي همكاري اين دو كشور مي‌تواند چگونگي تحول سياست‌هاي آلمان در عراق در دوره باراك اوباما را مشخص سازد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

آلمان از زمان سقوط طالبان ميزبان‌ اجلاس‌هايي براي كمك به توافق سياسي و بازسازي افغانستان بوده است. از جمله در مارس 2004، ميزبان كنفرانسي در زمينه افغانستان بود و مبلغ 320 ميليون يورو براي دوره زماني 2005 تا 2008 متعهد شد. در اجلاس‌هاي بين‌المللي ديگر در مورد افغانستان نيز آلمان مشاركت فعالي داشته است. به عنوان مثال در اجلاس دوحه در ماه مي 2004، آلمان تعهداتي براي همكاري در زمينه بهبود همكاري‌هاي پليسي فرامرزي ارائه داد.

به علاوه از زماني كه ناتو در آگوست 2003 فرماندهي عمليات در افغانستان را بر عهده گرفت، آلمان در عمليات نظامي اين كشور حضور يافت. مقامات آلماني بر اهميت مأموريت در افغانستان براي تأمين امنيت در اين کشور تأکيد دارند. از ديد صدراعظم، خانم آنگلا مرکل، آلمان نمي‌تواند تنها در خاک خود از امنيت خويش دفاع کند، بلکه بايد براي برقراري امنيت در کشورهاي ديگر نيز بکوشد. وزير امور خارجه، آقاي اشتاين ماير نيز تصريح کرده است براي اين که بتوان درک کرد که چرا آلمان نيروهاي خود را به افغانستان فرستاده است بايد حمله‌هاي تروريستي يازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ را به خاطر داشت.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

از زماني كه دونالد رامسفلد، وزير دفاع سابق آمريكا، باشگاه اروپايي را به دولت هاي جديد و قديم تقسيم نمود، روسيه به تفرقه آميزترين مسأله در اتحاديه اروپايي تبديل شده است. در دهه 1990، اعضاي اتحاديه به سادگي در مورد رهيافت مشترك نسبت به مسكو به توافق مي رسيدند. همگي اين كشورها، راهبرد دموكراتيك نمودن و غربي كردن يك روسيه ضعيف و بدهكار را پيش رو داشتند. اما اين راهبرد در حال حاضر انسجامي در پي گيري نمي بيند. روسيه با برخورداري از قيمت صعودي نفت و گاز تبديل به كشوري قدرتمند با تمايل كم به مشاركت و پيوستن به غرب تبديل شده است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

لهستان سال ها در تأمين انرژي به روسيه وابسته بوده است. خط لوله دروژبا (دوستي) به طول پنج هزار كيلومتر نفت روسيه را به اروپا انتقال مي دهد و از خاك بلاروس، لهستان، مجارستان و چك عبور مي كند و سالانه 50 ميليون تن نفت را منتقل مي كند كه 18 ميليون تن آن به لهستان اختصاص دارد. اما اين خط لوله در مقاطعي توسط روسيه قطع شد (آخرين بار، در 8 ژانويه 2007) ) و لهستان را با مشكل جدي در زمينه تأمين انرژي مواجه نمود. به خصوص آن كه اختلافات ديگر موجود در روابط لهستان و روسيه (از جمله اختلاف در استرات‍‍‍‍ژي هاي راهبردي دو كشور،  اختلاف در مورد استقرار سپر دفاع موشكي آمريكا در خاك لهستان، ممنوعيت روسيه بر واردات گوشت از لهستان از ماه نوامبر 2005 ميلادي به علت يا بهانه ديده شدن موارد نقض فاحش قوانين بهداشتي و دام‌پزشكي و متعاقب آن وتوي لهستان بر تمديد موافقت نامه همكاري هاي روسيه و اتحاديه اروپايي و تهديد لهستان بر وتوي ورود روسيه به سازمان تجارت جهاني) خطر قطع اين خط لوله را همواره زنده نگه مي داشت.

روسيه نيز تلاش دارد با عبور خط لوله جديدي از زير درياي بالتيك، انرژي را از آلمان وارد ديگر کشورهاي اروپايي نمايد و بدين وسيله نقش واسطه اي کشورهايي مثل لهستان و بلاروس را از ميان بردارد. اين اقدام روسيه تهديد را براي لهستان جدي تر نموده است. وزير اقتصاد لهستان در اوايل ژوئن 2007 در مورد برخي اخبار منتشره مبني بر اين كه روسيه در آينده خط لوله ديگري را جايگزين خط لوله دوستي كه نفت آن كشور را به بلاروس و لهستان منتقل مي كند گفت «اين موضوع آزار دهنده است اما اگر چنين اتفاقي بيفتد، براي بازار سوخت لهستان فاجعه نخواهد بود. زيرا لهستان مي تواند نفت خام مورد نياز خود را از طريق دريا تأمين نمايد اما حمل از طريق دريا گران تر از خط لوله مي باشد.»


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

اولين اتحاديه بزرگ اسلامي در لهستان در سال 1935 ميلادي تشكيل شد كه 19 مجلس اسلامي شهري و روستايي را در‌بر‌مي‌گرفت. در همين سال، دارالافتاء و منصب مفتي تأسيس شد.

 در حال حاضر تشكيلات اصلي مسلمانان در لهستان عبارتند از انجمن مذهبي مسلمانان و انجمن تاتارهاي لهستان.

   انجمن مذهبي مسلمانان به 6 جماعت تقسيم مي شود و شش مجلس اسلامي را در شهرها و روستاهاي بياوستوك، گدانسك، ورشو، بوهونيكي،‌ كروشينياني و گوزيو در‌بر‌مي‌گيرد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

لهستان يكي از مهم ترين هم پيمانان آمريكا در لشكركشي اين كشور به عراق در سال 2003 ميلادي محسوب مي شود. اين كشور تلاش داشته است تا منافع خود را در بستر رضايت آمريكا با مشاركت در حمله نظامي به عراق و تداوم حضور نيروهايش پي گيري نمايد. نظر به اهميت اين حضور، گزارشي در اين زمينه ارائه مي گردد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

دولت آمريكا به لهستان و جمهوري چك پيشنهاد داده است تا سامانه دفاع ضدموشكي شامل 10 موشك رهگير در خاك لهستان و يك سامانه راداري در خاك جمهوري چك مستقر كند. آمريكا قصد دارد اين سامانه را تا قبل از سال 2010 مستقر كند. دولت آمريكا استقرار اين سامانه دفاع موشكي را امكاني براي مقابله با موشك هاي دوربرد ايران و كره شمالي مي داند.

لهستان استقرار اين سامانه را فرصتي براي نزديكي بيشتر مناسبات خود با آمريكا مي داند، اما در عين حال درصدد گرفتن تضمين هايي در رابطه با كمك آمريكا به تقويت سامانه هاي پدافند هوايي لهستان،‌ افزايش همكاري و تبادل اطلاعات امنيتي بين دو كشور و تلاش بيشتر واشنگتن براي تسكين نگراني هاي روسيه است. برادران كاچينسكي اعلام كرده اند آن ها به سپر دفاع ضد موشكي به دليل آن كه موجب امنيت بيشتر لهستان مي شود علاقمند هستند. جمهوري چك نيز همچون لهستان مي خواهد با پذيرش درخواست آمريكا، وفاداري خود را به اثبات برساند. از ديدگاه دولت جمهوري چك، احداث اين پايگاه در درجه اول پرستيژي براي چك است و مسايل امنيتي و اقتصادي آن در مراحل بعدي اهميت قرار دارند.

جمهوري لهستان و چك آمادگي خود را براي آغاز مذاكره در خصوص استقرار اين سامانه در خاك كشورهايشان اعلام نموده اند. هر چند انتظار مي رود روند اين مذاكرات و استقرار احتمالي اين سامانه چند سال به طول بيانجامد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

     کتاب «خاورميانه مدرن» نوشته «الن پاپه» يک مقدمه و ده فصل دارد و در 344 صفحه نگاشته شده است. عناوين فصول کتاب عبارتند از: تاريخ سياسي؛ تاريخ اقتصادي؛ تاريخ شهري خاورميانه در قرن بيستم؛ تاريخ روستايي؛ فرهنگ عامه؛ تاريخ ادبيات مکتوب؛ تئاتر، سينما و تلويزيون؛ تاريخ زنان خاورميانه؛ چهره هاي متفاوت اسلام در قرن بيست و يکم؛ خاورميانه جهاني شده در قرن بيست و يکم.

       دکتر «الن پاپه» استاد دانشکده علوم سياسي دانشگاه حيفا است. وي مدرک دکترا را از دانشگاه آکسفورد اخذ نموده است. بيشتر آثار پاپه به بررسی های تاريخی مسائل خاورميانه اختصاص دارد. وی در اين بررسی ها نگاهی انتقادی به رويکرد غالب غرب گرايانه دارد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

جهان انتزاعي نظريه‌ها و جهان عيني سياست داراي روابط تنگاتنگي با هم هستند. ما به نظريه‌هايي نياز داريم تا بتوانيم از اطلاعاتي که به‌دست مي‌آوريم، معنا استخراج كنيم. حتي سياستمداراني كه رابطه خوبي با نظريه‌ها ندارند، ناچارند كه به ايده‌هاي خود درباره چگونگي روند فعاليت جهان عيني اعتماد كنند، تا بتوانند تصميمي ‌منطقي و اصولي اتخاذ نمايند. اگر اصول سازمان ‌يافته و بنيادي يك شخص ناقص باشد، تصميم‌گيري سياسي شايسته توسط وي بسيار سخت و بعيد به نظر مي‌رسد.

از اين رو شناخت نظريه‌هاي روابط بين‌الملل مي‌تواند به سياست‌مداران نوعي کمک فکري باشد. نظريه‌هاي موجود در رشته روابط بين‌الملل هر کدام با توجه به عوامل مورد‌ توجه و تأکيد، و نوع هستي‌شناسي و معرفت‌شناسي خود نگاه متفاوتي به مسايل و موضوعات بين‌المللي دارند. در اين مقاله تلاش مي‌شود اين نگاه‌هاي متفاوت نظري به موضوع همکاري منطقه‌اي بررسي شود.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  | 

محمود احمدي‌نژاد، رئيس‌جمهور ايران در سخنان انتخاباتي خود، بارها به استفاده از ابزارهاي اقتصادي براي پيشبرد مذاكرات سياسي تأكيد كرده بود و آيت‌الله خامنه‌اي، رهبر جمهوري اسلامي، نيز در ملاقات شهريور 1384 دولت جديد با ايشان، همه وزارت خانه‌ها را به هماهنگ‌ كردن روابط اقتصادي خود با وزارت خارجه و استفاده از مبادلات اقتصادي در روابط سياسي موظف كرد.

            اين مقاله درصدد است ديپلماسي اقتصادي دولت نهم را مورد بررسي قرار دهد. اما پيش از آن لازم است راه کارهاي سياست خارجي دولت نهم و مفهوم ديپلماسي اقتصادي مطالعه شود.


 

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط دکتر حمید زنگنه  |