تاريخ انتشار: 1389
کتاب «اتحاديه اروپا از معاهده نيس تا معاهده ليسبون» نوشته دکتر حميد زنگنه است. اين کتاب در سال 1389 توسط دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي در 258 صفحه منتشر شده است. در اين کتاب ميتوانيد با تحولات دهه اول قرن 21 اتحاديه اروپا آشنا شويد. نويسنده در اين کتاب به بررسي روند تدوين معاهده قانون اساسي اتحاديه، دلايل رد اين معاهده، و مسير توافق بر سر معاهده ليسبون ميپردازد. با مطالعه اين کتاب ميتوانيد با مفاد معاهده شکست خورده قانون اساسي و معاهده اصلاحي ليسبون، و مواضع اعضاي اتحاديه در دوران تدوين اين دو معاهده نيز آشنا شويد.
تحولات سه ستون اتحاديه در معاهده قانون اساسي و معاهده ليسبون يک مسير براي يافتن پاسخ در مورد اين چرايي است. تحول سياستهاي اقتصادي، سياست خارجي و امنيتي مشترك، و ستون امنيتي و قضايي اتحاديه در اين دو معاهده و مقايسه آن با معاهدات پيشين ميتواند نشان دهد که آيا تغييرات بنيادين در اين حوزهها موجب شکست معاهده قانون اساسي و جايگزيني معاهده ليسبون شد.
اعطاي قدرت بيشتر به نهادهاي اتحاديه موضوع ديگر مورد توجه در مسير دوم است. تدوينكنندگان معاهده قانون اساسي به تقويت نهادهاي اتحاديه، ارتقاي كارآيي و اصلاح سامانههاي رأيگيري اين نهادها، تقسيم شفافتر قدرتها بين اتحاديه و دولتهاي عضو، و افزايش صلاحيتهاي مشترك و انحصاري اتحاديه توجه كردند. به علاوه، بر ايجاد و تقويت كاركردهاي فردي در درون نهادهاي اتحاديه توجه شد. اين تغييرات با انتقادهايي روبرو شد. از ديد منتقدان، اين معاهده قوانين حاكم بر اتحاديه را به نفع دولتهاي بزرگ تغيير داد و بر قدرتهاي موجود اتحاديه اروپا افزود. از اين رو در معاهده ليسبون اگر چه برخي تغييرات موردنظر معاهده قانون اساسي از جمله در مورد رياست اتحاديه اروپا و كاهش تعداد کميسيونهاي اتحاديه حفظ شد، اما برخي نمادهاي سمبليك فدراليسم كنار گذاشته شدند. اين معاهده در مورد انتخاب نمادهاي مشترک اروپايي، مانند پرچم و سرود ملي سکوت کرد و از بهكار بردن عناويني چون وزير امور خارجه اتحاديه پرهيز كرد.
معاهده ليسبون پاسخي موقت براي كاهش بحران پس از رد معاهده قانون اساسي بود. بسياري از تغييرات در متن معاهده ليسبون، اين امکان را فراهم نمودند که متن توافقات در هر يک از دولتهاي عضو به گونهاي متفاوت ارايه شود، بدون آن که در محتواي اين متن نسبت به معاهده قانون اساسي تفاوت چنداني وجود داشته باشد.
این سایت به انتشار تعدادی از مقالات دکتر حمید زنگنه می پردازد.